Mundart-Geschichten

Hier finden sich einige Geschichten aus Heimbach-Weis in der ureigenen Mundart des Ortes aufbereitet von unserem Mitglied Karl-Fred Becker.


Ab of de Äiseburjä Kärmes

Richdije Prozessione säin an Pingstmondaach en de Wald gezooche öm no Äiseburch of de Kärmes ze gohn. Diräckt no de Kärch hann sech die Löüt ofgemacht, on säin en de Wald, Richdung „Spillmanns Hillijehöüsje“. Dat Hillijehöüsje stond fröer noch wäidä onne, on zwar do bo höüt die Bank „Heimbacher Hand„ stäht. Aus alle Egge komen se met ihre Kinnä angezooche. Am Hillijehöüsje hät me sech zeürscht mo irjendwo hingesatzt  on ebbes gedrong-ge, wenn me wat dobai hat. Ansonsde hät me sech einfach mo nur üwä Gott on de Welt onnehale. Von do ging me dann wäidä an dat Hillijehöüsje von Krupps. Dat läit mem Rögge zo dem Weech no Housebur, on mannije säin och drann vobai gegange, ohne mo rännzegugge. Die zwai Hillijehöüsjä säin der Moddä Goddes gewaihd, on würen höüt noch von dänne Löüt aus de Umgebung schdark besoocht. Egal wann me do vorbai kümmt, et brännen ömmä e paar Kierze. Üwä dat „Krupps Hillijehöüsje“ hät me vill komije Geschichte gehürt. Onneanerem soll dä raische Krupp aus Sään, säinä Haushällesch e Känd gemacht hann, on aus Sühne dat Kabällche gebout hann. Alles Quatsch bie me höüt wäs. Die richdije Geschicht, die em Giwwel von demm Kabällche en die Basaltplatt geschriewe wor, hät me net, odä wollt me net, lese. Höüt schdäht alles good ze lese of nem Zeddel newe demm Kabällche. Jätz owä ab on wäidä ronnä no Housebur. Housebur es en Kärjeruin von där nur noch die Außemouere schdien, on aus der ehemalije Sakresdäi en Gnade Kabäll gemacht wure es. Als Panz konnsde dech nur noch dodrann erinnere, dat für der Kabäll en Bläschglock hing, die me löüde konnt. En der Kabäll es höüt en kläne Aldardösch ofgebout, on dodrüwwä es en su ner Wandniesch , die Kopie der aale Pieta, die höüt en der Kärch von Äiseburch schdäht. Rechs on länks kammä of ganz vill Schildä on Tafele lese; Maria hät gehollewe, met der Johreszahl donewä. Ab jätz wuret schbannend. Von Housebur no Äiseburch ging en ganz schmale Pad eronnä. Am Anfang es me dann nommo saitlech eränn, öm an dä Schdolle zekomme, bo se fröer Äiseärz rausgeholt hann. Dann owä ab, dä schdäile Weech no onne. Onnewechs hät me ab on zo kläne gemouerde Söüle gesähn, die dodroff hingewiese hann, dat zo der Zait, als Housebur noch en ordentleje Kärch wor, dat Pärdche en Kreuzweech gewese sain muß. Naja, su langsam onne angekomme schdond me och schon für dem saitlije Ängang vom Saal „Zum Wiedischen Hof“. Die ällere Löüt hann ömmä gesoht: „Me säin diräckt durch off dä Saal on hann gedanzt, wail do schon ab 10 Uhr de Mussik geschbillt hät. Scheimbar hann dann domols nur die Heimbach-Weiser do gedanzt. Dat muß demm Äiseburjä Pasdur üwehaubt net gefalle hann. Häi em 10 Uhr schon Mussik on do em 10 Uhr ürscht Kärch. En ner Kärmespredescht muß hä mo gesoht hann ; Hütet euch vor denen die do üwwä de Bärch komme. Bat soll et, als die maisde en Äiseburch ankoomden wor et Nommendaach. De Kärmesplatz wohr owe an de Schul, also ab durch dat Dorf, an alle Wierdschafte vorbai, die geschdobbde voll woren. Für os Kinnä wohr dä Kärmesplatz dat wichdechsde. E paar Grosche hat me jo en de Täsch, also ab of de Räitschul on do e paar Runde gedräscht. En Lusbud hät do noch geschdanne, bo de met vill Glöck en Täddibär gewenne konns. An der Scheesbud hann sech e paar junge Löüt en Wettschtrait geliwwert, die all schon zevill gedrong gehadden. En zeitlang hät me sech dann do ofgehale öm om Röckweech nommo irjendwo enzekehre. Maisdens säime üwwe de Baach en die Wierdschaft „Felsekeller“, wail me do jause setze konnt. E Sinalco on e paar Salzschdange hann desch dann an demm Nommendaach zefridde gemacht. Wenn noch Zait genoch wohr, es me roffä off die ahl Burch, bo et ausä Bauschutt nix ze sähn goof. Owä ze sähn wohr, von der Wierdschaft aus, schon dä schdaile Weech dä os widdä roffä no Housebur bränge sollt öm su langsam haim ze gohn.


Knöbbelhadde Arweid als Sandstänsklöbbä

Nodemm datt esch no de Schul all Aufgawe gemacht hat, hann esch mesch met e paar Junge aus de Klass getroffe, on säin römmgestöwet. Entwedä säin me en de Märk gegange, odä hann off irjend ner Wiss Fußball geschbillt. Onnewees es me manchmo och an ner kläne Bimsfabrik vorbai gekomme on hätt zogeguggt. Nadürlech woer datt schpannend watt die Männä do gemacht hann, on me hätt sech jo och dofür intressiert. Watt hann se dann gemacht? Stän aus Kissele on Zement hann se gemacht. Maisdens woren et Vierzoll, die dann die Mauerä vemouet hann. Jede Stain woer ellef fönnef off vieronzwanzech Zändimedä gruß.

En gruße Bärch Kissele hätt vür der Kloppmaschinn geleje. Änä von dänne zwai, es dann en su e Schöppche gegange, hätt en Sack Zement metgebraacht, on off die Kissele geschmesse. Dä es och noch et zwaide mo gegange. Nodemm die Zementstutte offgemacht woren, fingen se met zwai Mann an ze mische. Gruße Schöbbe hadden se dofür gehadd, seschzähnä Kisselschöbbe. Die zwai hadden em Geföhl bie gruß dä Kubbe Mischung sain musst, do es nix abgemäse wuer. Die droggene Mischung es dann nommo römmgeschäbbt wuer. Dann es änä met Blächeimere Wassä holle gegang, on hät datt üwwä die Mischung geschutt. Datt ganze hät me noch dreimo gemischt bes widdä alles für der Kloppmaschinn geleje hätt. Batt für en Knochearweid. Jätz ging et hoddesch. Die färdije Mischung es enen Form geschäbbt wur, die en der Kloppmaschinn drenn woer. Dann hätt änä su en lange Hewel no onne gezooche, on von owe es e schwär Gewicht en die Form gefalle. Su hätt me dä Vierzoll et ürschde mo geprässt. Dann es dä Hammä , su hieß datt Gewicht, widdä hochgezoche wuer, öm nommo die Mischung off die Form ze schäbbe, on dä Hammä nommo falle ze losse. Nau woren die Stän färdesch gekloppt. Nodemm och die Aiseform hoch woer, hann die acht Stän off nem Sandstänsbreed geleje. Ze zwait hätt me dann datt Breed met dänne Stän wäg gedrohn, on off die annere, vürhär schonn gemachde Stän, droffgesätzt. Zeröck an die Maschinn, hätt änä e nöü Sandstänsbreed metgenomme, on onnesch die Form geschowe, öm nöüje Stän droff ze mache. Datt woer knöbbelhadde Arweid on alles bäi draisech Grad em Schadde. En Kapp anzedon woer bäi der Hetz net rotsam, wenn et och Schadde ent Gesicht goaf. Also hann die zwai sech nuer e Sackdooch öm de Kopp gebonne öm de Schwäß ofzefänge. Met ner Manschästäbox on nem waise Onnehimd, die Haut braun gebrannt on gegärft bie Ledä, hann se doröm gemorkst. Die woren doch omens hunsgabott. Wenn die Stän, die off dänne Bredä gesässe hann drogge woren, säin se ronnä gehollt wure on hätt se off Arke gesätzt, öm se ze velade. Alles nuer met Muskelkraft. Datt goaf degge Muckis. Su ging datt de ganze Daach bess se omends met vill Wassä, die Kloppmaschinn souwä gemacht hadden. Wenn die Maschinn, die Schöbbe on datt ganze annere Wärkzoüch souwä woer, hadden se en Flasch Bier vedänt die dann och en de Bud, en der se och gefröhschdöggt hann, gedrong-ge wuer. Fajäomend.


De Bolzplatz

De Schportplatz wohr jo net alsuwait von dehäm wäg. On do hädden och nommendaachs, ausä os, noch vill annere Kinnä Fußball schbille könne. Owä nä, wänn de do hingefalle bes, hads de de Knoche of. Dat wohr noch su en Schportplatz met schwazem Schoddäbelach droff. Die Fußballdore aus vieräggije Holzposde on Maschedroht, woren für os Päns vill ze gruß. Mir säin lewä of die Wisse gegange on hann do Fußball geschbillt. En beliebde Wiss für os wohr die Wiss von Kreijesch. Kreijesch woren Bouere bäi os aus em Köhwech. Of där Wiss schdonden och ainije Obstböhm, sudatt me och ömmä schonn äne Dorposde hadden. Dä zwaide Posde wohr dann en Jagge, odä en Knöbbel dä me en de Boden geflummt hät. Dann wohr dat Dor net grüßä bie zwai Medä. Maisdens hammä of ain Dor geschbillt. Em Dur hät ömmä änä geschdanne, dä net grad su good Fußball schbille konnt, on dä wohr schnäll ausgeguggt. Zwai Manschafde säin gewählt wure, on dann ging et loss. Bat wohr dat für e Gewutzel of där Wiss. Wänn änä demm annere mo unflädech gän et Schinnbain gedrohde hat, gof et en Ellewä. En Ellewä gowet och, wänn än Manschaft schonn drai Äckbäll gehat hät. Do wohrsde als Dormann ganz schön beschäfdecht. Wänn me och en ahle Boggs anhadden, die wohr of de Knee, no em Schbill, ömmä ganz vesout, sudat et dehäm däsweje öfdä Ärjä gof. On doröm hät mäin Moddä mir Kneeschonä genäscht. Die hät me üwä de Boggs geschdröbt, on säin owe on onne met Schtrupp gehale wur. Wänn de em Sommä en koze Boggs anhads, wor et suwisu egal, dat konnt me abwäsche.

Wänn de Kiersche odä de Äbbel raif woren, säi me en de Halbzeit nadürlech of die Böhm geklomme, on hann os de Bauch volgeschlohn. On dat wohr gefährlech. Dänn wänn de om Bomm wohrs on de Flurschütz kohm vorbai, ja dann muß de schnäll sain. De Flurschütz wohr en Mann, dä von de Gemän beoftraacht wohr dofür ze sorje, dat an dänne Obstböhm käne Främde sech de Täsche vollmächt. Die Aijentümer von dänne Böhm hann jo von demm Ertrach geleft. Naja miä Kinnä woren ömmä äbbes schnällä bie dä Flurschütz. Bes dä an dänne Böhm wohr, woren mir lang schdiffde gange. Owä och dat es net lang god gange, dänn aines Daachs hat dä Flurschütz en Schöwehond debai, on ab do hadde me kän Schangs mie gehat, och bäim Fußball schbille net. Os es doch domols net en de Kopp gekomme dat mir dat Gras, bat mir bäim schbille pladdech getrode hadden, demm Bauä Kreijä gefählt hät, wänn hä mäje wollt öm säin Veh ze födere. Also säi me of die nächsde Wiss, on do woren nur e paar Böhm droff. Dat wohr die Wiss von Hailemaijesch (Heidelmeier) on die hadden käne Bouerehoff mie. Do hadde me dat Glöck, wänn de Durscht hats, konns de an dat Aiserohr gohn bat aus demm Ärdhüwwel rausgeguggt hät, on kloä Wassä rauslief. Of die Wiss säi me net gär hingange, wail de do nur en de Sonn geschbillt häß, on käne Schadde wohr.


Aus laudä Ängst entschdanne

Die Geschicht von Krupps Hillijehöüsje.

Et wohr für 233 Joä als dä Krupps Jaab, bie jede Daach, bäi die Heimbachä Bouere gegange es, on hät die Schööf gehollt öm se ze höde. Hä es bäi godem Wedä met säinem Hond Lotte, on dänne Diere durch die Märk hoch bes en de Wald gezooche, bo die Loft ömmä dröggendä wure es. Wäidä em Wald hann sech die Wolge schon donkel vefärft. Häi brout sech wat zesamme, woren demm Jaab säin Gedang-ge, on es met dänne Diere en e Schdöck Wald datt von de Böhm här e bessje dichdä wohr, öm Schutz ze söje. On schonn fing et an degge Trobbe ze räne. Dä Himmel hät sech geel vefärft, on en Storm hät ängesätzt, do muß de dech bal irjendwo festhale. Bäi jedem Donneschlaach es dä Hond on de Jaab zesammegezuckt. Die Schööf hann met gesänkte Köpp ganz ängstlech zesammegeschdanne, on hann sech dä schwäre Rähn of de Buggel trätsche losse. Dä Storm hät die Krone von dänne Buche su durjenannä gefääscht, dat einzelne Äst abgebroche, on krachend oweronnä gefalle koomden. Owai owai owä häi konns de Ängst kräie. Scheimbar hät dä Jaab met dänne Diere en su ner Senk drenn geschdanne, weil von all Saide vill Wassä zesamme gelowe es, on die Schööf schonn bes an de Knee en der Bröh schdonden. Su en Wolgebruch hät dä Jaab met säinä 32 Joä och noch net erleft. En häfdije Blitz met diräckdem Donnä hinnenoh, hät se al zesammefahre losse. Jätz hät nur noch bede gehollewe. Hailije Maria Moddegoddes, wenn ech häi noch lewend rauskomme, dann wäll ech dir of dä sällewe Platz e Hillijehöüsje boue. Hällef Maria hällef! Dä Gedang-ge on dat Veschpräsche woren noch net lang vorbai, hät dat Wedä sech berohecht. E Wonnä! Ömmä noch laise am bede, on der Maria am dang-ge es de Jaab met dänne Schööf on säinä Lotte aus demm dichde Wald of en kläne Anhüh, on hät do ürscht gesähn en welcher Nut hä wohr. Jetz owä nix bie haim ent Dorf öm do ze vezehle bat hä für e Glöck hat. Dehäm bäi säinä Frau, demm Herschbachs Marie angekomme, wohr dat de ürscht mo fruh dat et säine Jaab widdä hat. On dann hät hä vezehlt wat hä owe em Wald geschwore hät. Er wäll für die Moddegoddes, an der Schdäll em Wald e Hillijehöüsje boue. Dä Jaab würd dat handwerkleche Gescheck, die Zait, on die Benunze dofür gehat han, öm dat Höüsje ze boue, sonst hät dä dat nie gesoht. Dänn hä wohr en Jung von Krupps Hein aus Sään, dä dat Fedums Marie aus Heimbach gehairot hat. On dä Name Krupp on dä Ort Sään hadden ömmä äbbes met Geld on Änfluß ze dohn.  Dä Krupps Jaab hät Wort gehale on em sällewe Joä, 1785, dat Hillijehöüsje gebout, dat of dem Weech no Housebur läit. Et goof schonn ömmä Löüt die sech bie höüt noch, öm die Sagen on Geschichde aus osem Dorf kömmere on gekömmed han, on dat Hillijehöüsje fleje on souwä hale. Dänne gehürt mo Dankeschön gesoot. On die schöne Gschichde lewen wäidä wail ömmä, wenn ech an Krupps Hillijehöüsje komme, e paar Kierze bränne.


Et gäht nix üwä en warme Bud

Als esch su em sibde, achde Schuljohr woer, woren die Wändere noch e bessje schdrängä on härdä als bie höüt. Do hätt noch üwwä e paar Woche an änem Schdöck Schnie geleje. Do hätt Schlidde fahre noch Spass gemacht. Wänn et dann owä angefange hätt ze schluse, dann woer dä Schniematsch nimmi schön. Batschnasse Schoh on kahle Föß, do wollsde nimmi raus. On dehäm es de de Däck of de Kopp gefalle. Bohin jätz? Du hatt esch en Schosdäwärkschdatt entdäckt. Als esch do mo e paar Schoh füer ze flegge hingebraacht hatt, hann esch fästgeschdällt, dä Schosdä arwed owä en ner schön warme Bud, häi dätsde desch wohlföhle. Watt dä Schosdä gemacht hätt, woer füer mesch watt nöüjes on ganz intresant. On bie me als Panz su es, schdällt me och Froche. Batt mesch gewonnert hätt, esch hann off alles en Antwort grischt. Ou daacht esch, häi gähs de öfdä hin. Gedaacht, gedohn. Bie esch et nächsde mo dohin koom, woer et widdä su schön warm do drenn, on et hätt su intresant geroche. Dä Geruch koom von dem Klewä, met dem dä Schosdä alles geläimt hätt. Häi ging jo watt ab batt esch noch garnet gekannt hann. Esch hann mir dä Arwedsdösch angeguggt, on an demm schdond jo noch en draibänije Schemel dä net besätzt woer. Dörf esch mesch dohin sätze on e bessje zogugge hann esch gefroocht. Ajo, sätz desch. Härje batt woer datt schbannend, batt hätt dä füer e Wärkzoüch om Dösch, on su e komesch Äise füer sech schdohn, bo är die Schoh drüwwä geschdölpt hätt, öm ganz kläne Nöl en dä Schoh rännzeglobbe. Mäin Ooche säin net satt gewure. Off e paar Regale schdonden bie su Holzfööß. Datt säin die Leisde hätt dä Schosdä dann zo mir gesoht. Ganz gruße Ledäplagge hingen an de Wand. En gruße Maschinn met laudä veschiedene Rolle schdond noch do. Dodrann es alles passend geschleffe wur. On batt et mir angedohn hätt, woer datt Regal met dänne ville neue Absätz. Die maisde Löüt die häihin koomen, hadden all Schoh met schiewe Absätz ze flegge. Die mußden entwedä ganz ronnä, odä dä Schosdä hätt hinne am Absatz e Schdöggelche nöü ängesätzt. Wenn die ganz aafgemacht mußden würe, on et komen neue Absätz droff, datt woer net vill Arwed. Datt hatte esch schnell eraus bie datt ging. Dä Schosdä Wenzel, su hieß dä met Fürname, hätt die ahle schiewe Absätz abgemacht, dann hann esch die kläne Nöl rausgezooche, on dä Klewä, bomet die Absätz am Schoh gekleeft woren, ab- geschleffe. En die kläne Löchä, bo fürhär die Nölchä drenn woren, hann esch du Holzsteffdä ränngeglobbt, on nommo geschleffe. Dann säin esch an datt Regal met dänne ville nöüje Absätz, on hann die passende rausgesoocht. Wenn käne passende Absatz do woer, hann esch dä nägst grüßere gehollt, on dem Wenzel gezaicht. Wänn dä mem Kopp geniggt hätt hann esch wäidä gemacht. Off em Wärkzoüchdösch schdond en Behäldä met nem degge Binsel drenn. En demm Behäldä woer en Neoprenklewä. Domet hann esch dann dä nöüje Absatz off de Röggsait ängeschdresche, on gewaad bess datt angedroggend woer. Dä Schosdä hätt dann alles annere färdesch gemacht. En där Zeit en där esch do gehollewe hann, säin die Schoh met dänne hue Absätz en Mode gekomme. Batt hätt dä Wenzel geschannt wänn änä met su Schoh ankoom. Fänneschabsätz on et Oweledä gabott, bo soll esch nur datt Madrial dofür härgräije; Naja ä hätt et ömmä widdä geschafft die Kunschaft zefridde ze ställe. Su Anfang där sechzijer Johre, woren vill Männä em Bims beschäfdecht. Die mußden e Paar därwe Schoh hann wenn die de ganze Daach en Kissele römgelowe säin. On die hätt dä Schosdä dann gemacht. Zeürscht säin die Fööß abgemäse, on die Ömress angemohlt wure. Bie huh wälls de die Schoh dann hann woer die nächsde Frooch. Ei mach me vier Grambe drann, datt raicht. Batt füer Ledä solle me dann holle? Nodemm och datt geglärt woer, es noch dä Name von demm Kunde offgechriewe wur, on wann die Schoh färdesch sain sollden. Su hat esch ömmä Gelejenhait demm Schosdä bäi de Arwed zozegugge, e besje ze hällewe, on warm ze setze.



Hier eine Fassenachtsgeschichte aus dem Jahre 1967:

De Fossemanns Wern mächt de Prinz.


Oos Simonsbad

Et wor morjens off em Schulwesch schon klor, wenn de Nummendaach de Sonn noch schäint, gäht et ab ent Simmonsbad. Bat wällste sonst och mache bäi dänne Temperadure. Also no de Schuhl heim, ebbes esse, de Hausofgawe schnell gemacht on dann bäi de Theo. Dä Theo dat wor dä Sohn von Metzgesch Simon on sumet och Bademäsder vom Simonsbad. Nadürlich hät me och Ändrett bezahle müsse. Für Kinner 15 Fännech. Je nöher me an dat Simonsbad koom, um su lauder wuren die Stimme von denne ville Kinnä, die sech schon em Wassä amüsierden. Jetzt stond ech an dem Lattedürche durch dat me off die Liejewiss koom. Reechs on länks nur rostije Maschedroht. Met mäinem einfache, karrierde Hänndoch on der schwarzweise Badeboggs onniem Arm, stond esch do on musst waade bes ech drann wor memm bezahle. Datt Geld hätt dä Theo  en die Bläschbüggs gedohn, die onne om Boden stond. Dobei grochs de ömmä de Qualm aus em Theo säiner Peif met. Owe an der Wierdschaft, die zo demm Simonsbad gehürt hät, do hät demm Theo säin Frau dat Ändrettsgeld von dänne, die aus Heimbach koome, enkassiert.

Bo wor dann noch e schön Plätzje bo ech mech on mäin Händooch hinläje konnt. Nodemm ech wat passendes gefonne hat, ging et ower hoddesch rüwwer en die Kabine, bo de desch ömströbbe konns. En blauweiß gestreifte Plastikvorhang wor dä einzije Schutz, dä de no auße hats. Su hät me ömmä änä gefrocht, ob ä mo grad dä Vorhang zohaale könnt. Die Kabine woren ennedrenn aus Holztafele zesammegenöhlt,  die och schon su mansches Loch hadden, öm durchzegugge, bo sech die Mädchä ömströbbden. Su konnt me hin on her gugge, bes dat de Theo die Löchä met Fensterkitt zogedröckt hät. Ower dat hielt nadürlech net lang. Nau ower schnell an dat Handoch, die Klamodde hingelaacht on ab ent Wassä. Dat Simonsbad hatte zwei Wassäbägge. Eins für die kläne Kinnä on e gruß Bägge für all annere. Wenn de en dat gruße Bägge gegange bes, wor dat Wassä anfangs su 30 Zendimeder teef, on ganz onne konnten nur die Erwachsene noch off em Boden stohn on de Kopp üwwer Wassä hahle. Für oos Kinnä wor glohr, mir dürfen net ent Teewe. Die Temperadure vom Wassä woren ömmä onneschiedlech. Ganz kalt wor et, wenn de Theo die Bägge neu geföllt hät. Öm neu ze fölle, hät de nämlech dat Wassä von de Weiser Baach rännloowe losse, on och nur dann wor dat Wassä souwä on kloer. Dann woret änem och ganz schnell su kalt, dats de em Wassä stonds on häß geschnaddert on geziddert. Nau es dä Bademäsdä engeschredde, hät ganz laut durch de Fingere gepeffe, on hät gesoht:“ Raus aus dem Wassä! Dau häß blaue Lebbe.“ Öm dat Wassä souwä ze hahle, muß de me am Anfang vomm gruße Bägge durch e Fußreinijungsbägge. Dat wor god gemeint, ower net got gemacht, weil en demm Reinijungsbägge ömmä och e besje Schlambes drenn wor. Dann solls de desch, beführ de ent Wassä gähs, noch abköhle. E 2 Medä lang Roher met nem Brousekopp owe drann wor dofür off dem Bäggerand festgemacht. Esch hann die Brous noch nie lowe gesähn. Off der lange Seit von dem Bägge hät de Theo och en Rötsch gebout. Als Handwerkä für alle Fälle, zimmerde er aus Ballge, Bredä on Bläsch en Rötsch. Wenn de do ronner bess, hats de ömmä en Fatze en de Badeboggs.  Wenn de Sonn of dat Bläch geschiene hätt, hats de de Hinnere vebrannt. Schön wor dat net….. Für die Gruße wor am Schluss vom gruße Bägge och noch e Schprungbreed. Dozo hät de Theo en Bomm bes of äne Medä abgesecht on dodroff dann en ahle Baudill von änem Medä fuffzech festgeschrouft on genaachelt. Vorne am Bäggerand wor noch en Stütz. Do hät su manchä säin Könne gezeicht on es och manijemol memm Bauchlabbes gelandt. Ganz spannend wor et ower ommä noch, wenn de met Anloof  üwwä die Wiss met nem Köppert em Wassä gelandt bess. Wenn me noch e paar Grosche üwerech hat, es me barwes roffä an die Wierdschaft gegange on hät sech noch met Geschnuggels engedeckt. Dem Theo säin Frau hät en gruße Auswahl an Sösechkäde gehatt. Do grochs de Lakritzstange, Tüttschä met Brousepollewä, Brousetablädde on Nabbos. Häi konns de für e paar Fännech deine söse Hunger stelle. Egal bie die sanitären on baulichen Zostänn och woren, mir hann os all wohlgeföhlt on hatten ose Spaß. De meißde hann do schwimme geliert, sein durch dat Badewassä net krank gewure on freuen sesch höüt noch, wenn se an die schöne Zeit em Simonsbad erinned würe.  



Ose Maadplatz kann vezehle

Als me en Heimbach angefange hätt öm de Kärch drömmeröm Höüsä ze boue, hätt me mir och en Platz gegewe. Dirägd newe de Kärch, nur durch die ahl Holzgass getrännt, hätt me mesch hin gelaacht. Su es dä Kärchtorm, dä fröer mo en Burchtorm wor, on vonn dänne Äiseburjä Grafe gebout wor, meine Nobä. Nobere groocht esch met de Zeit genoch. Su wor dat Haus an der Ägg en de Holzgass en goode Nobä. Bäi dänne wor ömmä wat gebagge. Die hadden sugar en Stuff wo me ömmä wat gebagge hätt. On alles watt me do aus em Owe gehollt hätt, hätt och geschmäggt. Vill hann gesoht, datt bässde Bruud batt die hädden wär datt Owelänner on datt Schwazbruud. E bessje wäidä reechs off der Ägg hätt öm 1900 schonn emol en Schul gestanne. Esch wäs noch genau, datt woren 200 Kinnä en 3 Klasse. Die hann em Wändä all Holz metbränge müsse, öm die Klassezimmere ze heize. Nodemm me dann die Mädchä en en annere Schul gedohn hätt, wor widdä mie Platz en de Magaredeschul. Du hann esch nämlech gehürt on geroche, dat do jätz en Nähschul on en Kochschul drenn wor. En demm sällewe Haus hätt domols och de Bürjemäsdä gearwed, datt wor et Gemänshaus. Esch hann jo och schon vill Krach on Radau metgekrischt wenn me of mir die Dorffässde abgehahle hätt. An Kärmes wor et ömmä arsch laut. Bat hätt datt Keddekarresäll eimol die Mussig su laut gehadd. Et wor owä och schön wenn me gesähn hätt, bie die jüngere on ällere Löüt üwwä mir römmgefloche säin. Egal ob off em Karresäll, oder vom ville Alkohol. An de Kärchmouer bes onne an de Hauptschtrooß, on of mäiner Sait widdä ganz roffä hann die Bude gestanne. Als Festplatz wor ech ömmä ze gebrauche. Et Johr üwwä konden die Kinnä of mier widdä spille. Löschä hann se en meine Buggel gemacht on Gleggesches geschpillt. Für mesch normal, woren die ganze Dänns die me an Fassenacht abgehaale hätt. Datt ging doch morjens schonn loss. Bevor dä Zuch dor jet Dorf lief, hann sech all wischdije Fassenachtsgägge bäi mir gedroffe. En de Hauptsach dat Prinzepaar met Gefollje, all Medgliedä von dänne Kommitees, on nadürlesch die ganze Gadissdinne on Gadissde. Nä batt hätt datt geglänzt wenn se mett de Uniforme en  Räi on Glied stonden. De Gamasche woren off Hochglanz poliert, dat kläänsde Stöggelche Medall an de Uiform hätt geschtrahlt bie Gold. On dann die Hälleme von de Prinzegadd, die hadden vorne droff suwatt wie en Medallschpejel. Dä wor suwat von polliert, do konnsde desch drenn kämme. Stell gestanne, hätt dä Hauptmann dann gebröllt. On bie die all funktioniert hann. Dann hätt datt Prinzepaar die Paraat abgenomme. Rührt eusch, hieß et of aimol. Vonn dänne woer owä käänä gerührt, se hann all nur knöbbelhadd gelacht. Von demm watt an Fassenacht alles of mir passiert es, hätt änä nix mettgegrischt, weil äh en säinem Frisörgeschäft off de Ägg am schmingge wor. On bat woren do vill Löüt die sesch für de Zuch hann parraat mache lohse. Owä net nur an Fassenacht, nä, et ganze Johr üwä hatt dä su vill Betrieb. Dat wor manschmol suvill, datt dä Schäff von de Kreis Sparkass en Heimbach, bäim Hoor schnäide aushällewe musst. Von der annere Stroosesait gähnüwwä hätt et schpädä ömmä su no Benzin on Öl gestongge. Anfangs wor do nur en Auduwerkstatt, on en demm Geschäft, batt dozogehürt hätt, konns de watt für de Haushalt koowe. Wenn de en Säi odä e Siff odä e Pleutsche gebraucht häss, bess de do hin gegange. Owä dann, als me do och noch tangge konnt hädd et ömmä schtarg no Schpritt geroche. No nem ganz annere Schpritt on vill angenehmä, hätt et gwähr roffä, üwwä de Maadplatz, bäim „Engel“ geroche, wenn me dohin tangge ging. En där Tankschdäll wor maisdens sehr vill loss. Gesällechkeit es ganz gruß geschriewe wure. En Möhneveein, en Gesangveein, on vill annere Grubbe hann sesch do gedroffe. Owä och su en schöne Tankschdäll es e Opfä von der „Wierdschaftskriese“ en Heimbach gewure. Wänn esch owä nommo zerögg gugge off de Hauptschtroos, do siehn esch newe der Tankställ, on demm Steinebachs Haus, noch e Geschäftje. Me konnt et kaum sähn. Dat Geschäft hätt me en die Schlepp zwösche Steinebachs Haus on „Schmidde Ägg“ gebout. En demm Lade , dä zwei Medä bräd wor, hätt en ahle Heimbacher Mann, Zigarädde, Zigarre on Zäidunge vekooft. Einije hann domols gesoht : Datt wär en Gwärrschel gewese. Dä klänsde Tubackware Einzelhandel em Kreis Nöüwidd es dann mett Schmidde Ägg abgeresse wur. On domet hätt sesch mäin Aussähn als Maadplatz doch schtarg veänned. Datt einzije sichtbare Fachwerkhaus, als Zoije vegangener Bauzeide, mussde der Sicherheit em Stroosevekehr geopfert würe. Nüdesch wor et net. Nadürlech gehührt dat Haus an der Kreuzung Richdung Glabbach, och noch zomm Maadplatz. 1914 hätt dä Vaddä von der ahl Frau, die jetzt noch do drenn wohnt, datt Haus gekooft. En demm Haus woer datt ürschde Postamt en Heimbach. Vier Johr spädä es do dann schonn en Lewensmedellade ofgemacht wure, dä bess Ände der achzijer Johre bestanne hätt. Su bie die ahl Frau söht, muß off demm Gelände ganz fröer mo en Wierdschaft met Saal gewese säin.

Su, nau hann esch en Runde öm mesch drömmerömm gemacht. En demm Schadde vom Kärchtorm läijen esch jetz schonn üwwä 900 Johr, on hann mesch em Oüsere och schonn paar mol veänned. Mo wor esch nur aus fässdem Moddeboden, dann hätt me mesch och schon mo ganz geflassdet. Me hätt mesch ängezöünt on e Dänkmal droffgeställt. Zomm Schluß es me mier alle acht Daach memm Rasemäjä üwä de Buggel gefahre, on höüt säin esch widdä geflassdet. On ömmä hätt en Brunne of mir gestanne, bie jätz. Esch hann jo käne Enfluß bie schön me mesch mächt, on üwä Schönheit lösst sesch schtreide. On geschtredde hät sech schonn et ganze Dorf üwä dä Brunne. De maisde hann gesoht: Su ebbes, datt stäht em net. Owä wat mir net passt wäll esch och noch soon. Von de Farwe här siehn esch aus bie e gruß Fäld met Aggäfursche. Esch wünschen mir, datt datt Fäld och baal mo beställt, on die Ärnde engebraacht würd. Wann würd off mäinem Buggel mo widdä gedanzt, wann hür esch do noch emol schöne Mussig? Wann fend off mir nommo e schön Fest statt? En der Hoffnung datt datt mo baal passiert, grüßt Euch Euere Maadplatz.



Die Röwelichdä leuschden nur am Omend

Dä 11. im 11. en jedem Joer es bäi oos net nur dä Anfang där fünften Jahreszeit, nä, dann fäijeren mir och Sangt Maddin. No där Omendmess en de Kärch, ställt sesch om Madplatz en gruße Zuch off. Die Kinnä hann schonn all die Lichdä en ihrer Faggele an. Die Löüt von de Foijäwehr giehn met Päschfaggele newe demm Zuch här, en demm dä Mussigveein on dä Schpillmannszuch, die passende Liedä schbille, die die Löüt em Zuch metsinge. Meddedrenn dä Haubtdarställä met demm Pärd , de Sangt Maddin. Su zejen se dann ganz faierlech zomm Platz bo dat Maddinsfoijä angemacht würd.

Esch säin em achde Schuljoär et lätzde mo als Känd met demm Zuch gegange. On dodrann kann esch mesch noch good erinnere, wail me met de Klass e Projägt durschgezooche hann. Oose Klasselehrä hatt die Idee, me bouen em Wärkonnerecht oos Schul no, on fahren die als Faggel em Maddinszuch. Ou ja, datt wor en Idee die me gefalle hätt. Datt Madrial dofür hätt oose Lehrä bäim Schrainä beschdällt, on zoschnäide lohse. Em nägsde Onnerecht en Wärkkunde ging et loss. Oos Waisä Volksschul hatt vill Fänsdere on Düre, die mir met de Laubseesch aus dänne Schbärrholzbladde ausschnäide mußden. Su es noh on noh die Schulfaggel färdesch gewure. Nodemm dann alles zesammegebout woer, hammä die Faggel noch bemohlt. Batt woren mir all su schdoltz, als me für demm färdije Schulmodäll geschdanne hann.

Jätz hädd et ze lang gedouwet bes me domet em Maddinszuch fahre konden. Die Zait bess dohin hammä genötzt öm brennbare Sache für et Maddinsfoijä ze besorje. Dobai wor et ganz wischdesch datt me em Wald Holz gehollt hann. Mir Junge aus de Klass han oos nommendaachs em zwai Uä em Köweesch gedroffe. Do hätt oos en Bauä en Hängä hingestallt. Die Rädä woren noch met Äise beschlohn, on an de Saite woren noch Runge angebraacht. Do wo sonst datt Pärd engeschbannt wuer, hadden sesch e paar schdarge Junge possdiert öm dä Waache ze läng-ge. Su hann mir datt Dinge en de Wald gedröggt, bess me am Haus Jugendborn woren. Aus demm Fichdewald, dä diräggt en de Näh woer, hammä die ganze droggene Äst on Räisä rausgezooche on off dä Waache geschmesse bess ä voll woer. Alles watt me gefonne hann on brennbar woer hammä droff gedohn on met ner degge Kurdel festgebonne. No zwei Schdonn ging et widdä zerögg end Doref. Vorne an de Daichsel widdä die schdärgste Kärle für ze läng-ge, on hinne änä dä die Bräms bedient hätt. De Bärsch ronnä musste me schdark aachtgewe , datt dä Waache net ze schnäll wur. Dofür hätt, Gott sei Dank, och schonn ose Lehrä Uhl gesorscht.

Esch säin höüt noch dofüer dankbar, datt mir mem Lehrä Uhl su äbbes ärlewe durfden. Datt dät sesch höüt käne Lehrä mie andohn. Em Doref angekomme hammä alles om Platz für dat Maddinsfoijä abgelade on ofgeschicht. Domet oos känä vür Sangt Maddin alles anschdicht mussde me die Sach och omends bewache. Dä gruße Moment koom. Me hann oos Faggel ganz vorsichdesch off en gummiberäfde Waache geschdällt on festgemacht. Als me dann die Kierze angemacht hadden, häd sesch dat Licht der Faggel en oose Ooche geschbejelt. Batt woren mir su häbbi. Met Mussig on Gesang säin mä, von dänne annere Faggele begleit, mem Sangt Maddin zomm Foijäplatz gezooche. Weil vill Löüt oos gelobt hann, on alles erschdound geguggt hätt, woren all aus de Klass schdolz bie Oskar. Me hann noch lang am Foijä geschdanne datt die Foijäwehr angemacht hätt. Sangt Maddin hätt jedem von oos, vom Pärd eronnä, en Brezzel gegewe, dä och en demm Joär besonnesch good geschmäggt hätt.


Die säin net ganz souwä

Et woer noch lang noem lätzde Kreesch net sälbstveschdändlech on normal, datt me dehäm gebad hätt. Wäsche konnt me sesch. Wänn me zeröck dänkt woer datt jo och garnet möschlesch. Me konnt jo net en Wassähahn ofdräje on et koom warm Wassä rausgelowe. Warm Wassä hätt me om Kollehierd em Wassäschöff, odä em Piffkässel gemacht. Datt woren dann mo grad 20 Liddä warm Wassä, on datt woer ze winnesch öm drenn ze bade. Datt hätt grad füer en Schössel voll geraischt, die me ent Waschbägge geschdällt hätt. Datt ganze hätt sesch och net geännet als me en Elektrohierd newesch de Kollehierd geschdällt hätt. Em Sommä woret dodurch e besje einfachä, wail me net ze schdoche braucht. Owä bo hätt me och bade könne? De maisde Famillije hadden doch nur drai Zimmä für drenn ze wohne. E Schlofzimmä, e Wohnzimmä on en Kösch met nem Vorratskämmersche.

Bo soll dann do noch en Badewann hingestallt würe? Met där Badewann hätt me datt schpädä su gerejelt, datt me dä gemouerde Droch en de Wäschkösch genötzt hätt. Batt woer datt alles en Ofwand. Die Wäschkösch woer jo maisdens üwä de Hoff ze erraische.

Also zeürscht mo die Fänsdere von enne zohänge, datt me net ränngugge konnt. Dann Foijä onniem Wäschkässel mache dänn me führhär mem Schlauch geföllt hätt. Dofüer hätt me och widdä Holz gebraucht datt net ömmä do woer. Newesch demm Droch dänn me als Badewann genötzt hätt, gowet och noch die Möchlechkait en ner gruße aus Zinkbläsch ze bade.

E Schdöggelsche Kärnsäf hätt geraicht öm sesch enzesäwe. Wänn me dann färdesch woer met bade, hatt datt Wassä nimmi sain Temperadur bie füerhär. Also noch zwai Eimä nöü warm Wassä en die Bütt, on dä nächsde konnt dann bade. Äntwedä mäine Brodä odä esch. Datt Badewassä es dann ausgesschütt wuer, on dursch dä Bodenablof dursch e Rüä ent Flössje gelowe. Batt lief Samsdachs e Badewassä de Köwech eronnä. Samsdachs bade woer ömmä e gruß Gedöns, on vom Ofwand här net ömmä machbar.

Et woer dohär sinnvoll, öffentleche Bädä ofzesoche. Mir en Weis hadden em Källä von de Volksschul su en Badeanschdalt. Zähn Dusche woren do, die von vill Löüt besocht wuren. Frösche Onnewäsch, e Händooch, e Schdöggelsche Kärnsäf on en Kamm, su es me dehäm fortgegange öm ze dusche.

Datt woer jo wat nöüjes  on woer good. Nodemm de bäim Hausmäsdä fönef Grosche bezahlt hatts, musst me sesch bäi die Löüt sätze die all gewaad hann bess se drann woren. Os Kinnä hätt me ömmä üwehubbelt. En där Zait hätt me sesch onnehale. Du hürt esch bie dä än söt: „ Batt e Glöck füer os, datt mir häi en Weis su Dusche hann, die Heimbachä hann suwat net".

Du söt dä annä: „ Däshalb säin die jo och net ganz souwä“. Wenn de dann drann woers bess de an die Düä von där Dusch, on häß an där Uä dä Zaijä zwanzesch Minude no vorne geschdällt. Su wosst dä Hausmäsdä wann dä nächsde met dusche drann woer.


De dredde Adwent, hätt känä vepennt

Me wohnt on leeft et ganze ronne Johr newiejenannä, on jedä hätt suvill ze doon, datt me kaum vill medenannä schwätze dait. Datt würd en de Stadt noch schlemmä sain bo änä dänn annere net kennt. Vill lewen für sech alän. Die Gefahr beschdääd ennem Dorf genausu. Also muß me dogän ebbes onnenemme. Die Adwentszeit biet sech doch dofür siehr good an. Su lade mir jetz schon sait e paar Johr oos Nobeschaft zomm Glühweinomend am dredde Adwent än. Of de Enladung könnt dann etwa stohn:

Domet datt känä vepennt

Glüweinomend am 3. Adwent.

Direkt newiejem Gaade

würen mir off euch waade.

Värzähn Daach fürhär gräijen die Löüt datt en de Breefkasde geworwe. Für dem angesoode Daach hüre me dann schonn ;schön datt ihr datt widdä macht, mir komme. Bes höüt hann se sech ömmä all gefroüt dobai gewese ze sain. Nadürlech fend dä Glühweinomend ömmä drause em Fräije statt. En dänne acht Daach fürhär gräit me dä Termin nimmi aus em Kopp. Me wäll doch alles e besje schön on romandesch mache. Bo ställe me dä Dösch met demm Glühwein hin, bievill Kierze müsse me noch koowe on bo sollen die spädä stohn. Bo es aijentlech die aal Wäschedrummel en der me ömmä dat Bucheholzfoijä mache? Frooche an Frooche. En gruße Frooch es jedesmo bie mache me de Glühwein? Holle me dä Rammbass vom Christkindel-Glühwein, odä mache me dänn widdä met osem Rutwein. Me könnt en jo och mo met Äbbelwein mache. Mäin Frau hätt du en Mehrheitsbeschluss herbai geführt on hätt gesoht, esch machen dänn su bie all die Johre. Me hollen Rutwein on dien do Gewürznelke, Zitrone, Honech, Zimtstange on Abbelsineschale eränn, machen datt warm on färdesch. Ach su!

Nodemm och datt geklärt wor kann dä dredde Adwent komme. On dä künnt schnällä als me denkt. Nommendaachs öm drai hallewe vier, würen die Dösche ofgeschdallt on Döschdägge droffgedohn. Owä kän Pabierdägge, nä richdije Stoffdägge. Die Kierze diehn me all en Tudde die dann su e schön warm Licht aafgewe. En dänne Tudde kann och käne Wänd dat Licht ausbloose. Mussig zom Adwent kümmt aus em Lautschprächä, dä dofür om richdije Platz stohn muß. Jetz muß nur  noch die Wäschedrummel on datt Bucheholz an säin Ställ. Während all demm lowen en de Kösch die Vorbereidunge für de Glühwein. All Tasse müssen herbai, dä Änkochabberat muß parart stohn, on die Serwiejädde sollen greifbar sain. On wenn et anfängt donkel ze würe, on die ürschde Löüt komme, sieht ose Hoff richdesch adwentlech aus. Von allen hürt me e Dankeschön döfür, datt me suwatt widdä gemacht hann. Plätzjä für ze schnuggele hann einije metgebraacht on würen of de Dösch geschdallt. Et säin su schöne Sache wie Schprötzgebäck, Zimmentswaffele on Schpekelatius dobai. No ner korze Begrüßung würd sech, met nem Bäschä Glühwein en de Hand, üwwä alles mühelije onnehahle. Newe demm Bucheholzfoijä stiehn och e paar Stöhl öm sech rännzesätze on ze wärme. Die äldesde Person aus de Nobeschaft es schon üwwä noünzech Johr alt, on mächt dovon Gebrauch. Su hööscht dat Foijä bäi oos „de Seniorengrill“. Su manche änä höllt am Omend en waiße Zeddel aus de Täsch on ließt en Geschicht, odä träät e Gedicht für. Me hann och schon vesoocht e Lied ze singe. Naja, maisdens loochet am Text. Owä datt kann die Stimmung an su nem schöne Omend net beänflusse. En Drehorjelspillä hädd oos och schonn mo besoocht, on schöne aale Liedä aus säinem Instrument hüre lohse. Met demm Geföhl en schöne Omend erleft ze hann, on datt die nobeschaftlichen Vehältnisse ofgefröscht wure säin, me sech off datt gruße Fest vürbereit hätt, giehn se all no ner gewisse Zeit glöcklech heim en ihr warm Stuff, en der Hoffnung datt me oos em nächsde Johr all widdä häi träwe.


Presse
SZ-Becker-2017-11-17.jpgNeuwieder Stadtzeitung (17.11.2017)